Στην εκατονταετηρίδα του Μακεδονικού Αγώνα

Του Δρ Αχ. Γ. Λαζάρου

Ρωμανιστή-Βαλκανολόγου

Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, επειδή φρονεί ότι ο Μακεδονικός Αγώνας συνιστά σωστικό σταθμό Ορθοδοξίας και Ελληνισμού απεφάσισε πρέπουσα υπόμνησή του με την συμπλήρωση Εκατονταετίας, 1904-2004, από την έναρξη της ένοπλης αντιστάσεως στη Μακεδονία. Διότι οποιαδήποτε αποδυνάμωση της πρώτης θα δεχόταν αναπόδραστα και ο δεύτερος αντίστοιχη.

Εύλογα η Εκκλησία της Ελλάδος συμμετέχει ενεργότατα στις ενδεδειγμένες εκδηλώσεις μνήμης, τιμής και ευγνωμοσύνης προς τους Μακεδονομάχους όλων των περιόδων. Ομολογουμένως η διάρκεια του. Μακεδονικού Αγώνα δεν εξαντλείται στην τετραετία 1904-1908. Η εκκίνησή του ταυτίζεται με τις αρχές του Ανατολικού Ζητήματος[1]. Η δε Ορθοδοξία τον είχε τέλεια συλλάβει σε χρόνους σκοτεινούς. Συγκεκριμένα ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Μελέτιος Πηγάς ο Α' διακήρυσσε στεντόρεια στους υπόδουλους ομογενείς του την εθνική τους καταγωγή και την ελληνικότητα των Μακεδόνων![2]

Προφητικά προϊδεάζει πράγματι τους πιστούς ο επιφανής Μελέτιος Πηγάς για την Ορθοδοξία και την Ελληνικότητα της Μακεδονίας, την οποία επί αιώνες καταπατούσαν αλλογενείς και αλλόθρησκοι, συνάμα δε αδιάλειπτα εποφθαλμιούσαν τσάροι[3] και αυτοκράτορες, Μεγάλες λεγόμενες Δυνάμεις, καθώς και νεοφανείς διεκδικητές, Ρουμάνοι και Βούλγαροι. Το δε περιεργότατο είναι ότι αξιώσεις προβάλλουν και στερούμενοι εθνικής συνειδήσεως[4] και στοιχειώδους κρατικής υποστάσεως, όπως ''οι αυστροκίνητοι και ιταλοκίνητοι πλεονάζοντες εκ των Αλβανών μουσουλμάνοι, ως και οι μειοψηφούντες περί την Σκόδραν Αλβανοί Χριστιανοί της Δυτικής Εκκλησίας''[5].

Στη Θεσσαλονίκη άλλως τε εγκαταστάθηκαν ήδη το 1773 μέλη του μοναχικού τάγματος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, γνωστά ως Λαζαριστές[6], που ίδρυσαν στη μεν συμπρωτεύουσα την ομώνυμη Μονή στη δε πέριξ ύπαιθρο ναούς, σχολεία αρρένων και θηλέων, νοσοκομεία, φαρμακεία, άσυλα για τα ορφανά και τα έκθετα. Προφανέστατα όλα κατ' επίφαση φέρονται σαν ευαγή ιδρύματα, ενώ στην πραγματικότητα ήσαν περιφανή προπαγανδιστικά κέντρα, των οποίων πρωταρχικές επιδιώξεις ήσαν ο προσηλυτισμός των σχιματικών βουλγαροφώνων[7]. Βαθμιαία οι δραστηριότητες διευρύνονται και σε άλλες πόλεις της Μακεδονίας, Καβάλα, Κιλκίς, Μοναστήρι[8].

Στο τελευταίο η διεύρυνση συμπεριλαμβάνει και τους Βλαχόφωνους, αν και αισθητότατα διακρίνονται για την ελληνική συνείδηση, το υψηλότερο επίπεδο ζωής, τις εκπληκτικές επιδόσεις στο εμπόριο, στις τέχνες, στα γράμματα, στις επιστήμες[9] και θεωρούνται ως οι πρώτοι χριστιανοί της Ευρώπης, της Μακεδονίας, από τους χρόνους του Αποστόλου Παύλου, όπως Γάλλος πανεπιστημιακός καθηγητής[10], μάλιστα Καθολικός, διατείνεται. Εν τούτοις το τάγμα των Λαζαριστών, αν και θρησκευτική γαλλική αποστολή, πάντοτε αναφανδόν στην υπηρεσία της πολιτικής της Γαλλίας, στο Μοναστήρι επί ηγουμενίας του αββά Faverial αναπτύσσει διαδοχικά διασυνδέσεις με τους εκπροσώπους της παντοδύναμης Αυστροουγγαρίας και όργανα της κρατικά αρτιπαγούς Ρουμανίας, η οποία εξελίχθηκε επικινδυνωδέστερη για τον Ελληνισμό, μολονότι του οφείλει την εθνωνυμία[11] και τη γλώσσα[12].

Μεταπολεμική στάση της Ρουμανίας για το Κουτσοβλαχικό Ζήτημα, κινήσεις στην Ευρώπη, παραπληροφόρηση και ελληνική αβελτηρία.

Πριν από την αποκατάσταση των ελληνορουμανικών διπλωματικών σχέσεων μεταπολεμικά, η Ρουμανία μέσω του πρέσβεώς της στο Βελιγράδι εκδήλωσε δήθεν ενδιαφέρον και ανησυχία για την τύχη των ‘Μακεδο-Ρουμάνων’. Μάλιστα στην πρώτη της συνεδρίαση η ‘Μακεδονορουμανική Μορφωτική Εταιρεία’ στις 26 Μαΐου 1947 στο Βουκουρέστι μίλησε για διαμαρτυρία και κακομεταχείριση του ‘Ρουμανικού λαού’ εις την Ελλάδα (‘Ρουμανικό λαό’ στην Ελλάδα εννοεί τους ελληνόβλαχους-λατινόφωνους!). Η δε Ρουμανία στις 22 Απριλίου ‘διαμαρτυρήθηκε‘ για ‘δήθεν διώξεις τας οποίας υφίστανται αι εν Ελλάδι Ρουμανικές μειονότητες’, κλπ.

Με την αποκατάσταση των ελληνορουμανικών σχέσεων το θέμα αποφεύγεται επιμελώς από την ρουμανική κυβέρνηση και τα κατάλοιπα της μεσοπολεμικής ρουμανικής πολιτικής εγκλωβίζονται στο Βουκουρέστι με επικάλυμμα σωματειακό, ονομαζόμενο ‘George Murnu’. Η Εταιρεία επανεμφανίζεται μετά από δεκαετίες με νέο νομικό πρόσωπο, ως ‘Asociata Romana’, στην οποία πρωτοστατούν στελέχη του στενού περιβάλλοντος ανώτατης κομματικής και κρατικής ηγεσίας. Συντηρείται το ζήτημα με επίφαση επιστημονική, επιδοτώντας βλαχολογικά δημοσιεύματα (βλ. M.D. Peyfuss. ‘Aromunen in Romanien’).

Αρχίζουν να επανεκδίδονται τα προπολεμικά προπαγανδιστικά βιβλία και μαζί με ανάλογο υλικό (εφημερίδες, περιοδικά, φυλλάδια, ποιητικές ανθολογίες, θρησκευτικά βιβλία, δίσκο, μαγνητοταινίες όλα στο βλάχικο ιδίωμα) να αποστέλλονται σε ιδιώτες, σωματεία, οργανισμούς, οικισμούς, ως το τελευταίο βλαχοχώρι. Το υλικό αποστέλλεται από την Ευρώπη και τον υπερατλαντικό κόσμο.

Τεχνηέντως κατασκευάζονται ‘φυγάδες’ προς την Ελλάδα και την Δύση με αποστολή την αναζήτηση ομοϊδεατών και διέγερση του ενδιαφέροντος ειδικών επιστημόνων και πρώτα από όλα τον προσεταιρισμό των αντιπάλων του κομμουνιστικού καθεστώτος (Ρουμάνων και Κουτσοβλάχων - Μερικοί από αυτούς σχημάτισαν την ΑFA στην Γαλλία που θα αναφέρουμε παρακάτω), που ήταν εγκατεστημένοι άλλοτε στην Ρουμανία. Ο γνώστης του θέματος Ι. Παπαθανασίου τους χαρακτηρίζει αχρείους και ανιστόρητους και σύγχρονους ‘γενίτσαρους’, εικάζοντας το ενδεχόμενο να είναι ‘πληρωμένοι πράκτορες σκοτεινών συμφερόντων’.